آنجا دعوتش گسترش و اسلام نشر يافت ، مدينه و قبائل اطرافش را تا يمن و ساير اطراف شبه جزيرهء عربستان را گرفت ، و از اين سرزمين پهناور تنها مكّه و اطراف آن باقى ماند و اين گستردگى همچنان ادامه يافت تا از مرز عربستان هم گذشت و رسول خدا ( ص ) در سال ششم هجرت نامه‌هايى به پادشاهان و بزرگان فارس و روم و مصر نوشت و در سال هشتم هجرت مكّه را هم فتح كرد و در اين فاصله يعنى فاصله هجرت تا فتح مكّه عدهء زيادى از اهالى مكّه و اطرافش به دين اسلام درآمدند تا آن كه رسول خدا ( ص ) از دنيا رحلت نموده ، انتشار اسلام به جايى رسيد كه همه مىدانيم و به طور مداوم جمعيتش بيشتر و آوازه‌اش گسترده‌تر شد تا امروز كه يك پنجم جمعيت دنيا را تشكيل داده‌اند . حال كه اين مقدمه روشن شد ، مىگوييد : آيه مورد بحث يعنى مسأله دونيم شدن قرص ماه معجزه‌اى بود پيشنهادى كه مشركين مكّه آن را از رسول خدا ( ص ) خواسته بودند ، معجزه‌اى كه اگر تكذيبش مىكردند ، دنبالش عذاب بود و تكذيبش هم كردند ؛ براى اين كه گفتند ، سحرى است ، مستمر و ليكن تكذيب مشركين باعث آن نمىشد كه خداى تعالى تمامى امّت اسلام را كه پيامبر اسلام رسول ايشان است هلاك كند ، آرى امّت اسلام تمامى ساكنان روى زمين هستند و در آن ايامى كه مشركين شق القمر را تكذيب كردند ، حجت بر تمامى مردم روى زمين تمام نشده بود ؛ چون اين معجزه پنج سال قبل از هجرت اتفاق افتاد و خداى تعالى خودش فرموده : « لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ » « 1 » . و حتى باعث اين هم نمىشد كه تمامى اهل مكّه را هلاك كند ، چون در ميان آنان جمعى از مسلمين بودند ، و به همين لحاظ در صلح حديبيّه خداى تعالى مقابلهء مسلمانان با مشركين را به صلح انجام داد و وقتى مسلمانان از

--> ( 1 ) . انفال ( 8 ) : 42 .